Płockie Towarzystwo Wioślarskie (nazywane też: PTW Płock) – towarzystwo wioślarskie powstałe w 1882 r. na terenie Płocka. Członek założyciel Polskiego Związku Towarzystw Wioślarskich^[2]. Jeden z najstarszych klubów sportowych w Polsce.

Zamysł utworzenia towarzystwa wioślarskiego w Płocku powstał w sierpniu 1882 roku, gdy do miasta przybyli wioślarze WTW Warszawa. Celem warszawiaków było nie tylko wycieczka krajoznawcza, ale też zachęta polskich mieszkańców Płocka do założenia klubu wioślarskiego. Pokaz wioślarski przyniósł efekt, jako że jeszcze w tym samym roku grupa około 20 miejscowych Polaków zakupiła łodzie wioślarskie i prowadziła treningi na Wiśle. Grupa szybko wprowadziła dla swoich członków jednolite ubiory i zyskała miano „koła Zulusów” (ich pierwsza łódź nosiła bowiem nazwę „Zulus”). W związku z przewidywanymi trudnościami w zarejestrowaniu przez carskie władze polskiej organizacji, „Zulusi” postanowili wstrzymać się ze złożeniem wniosku do dogodnej chwili. Nastała ona w lecie 1884, gdy wśród delegacji witającej cara Aleksandra znaleźli się właśnie „Zulusi”. Zainteresowanie cara jednakowo ubranymi ludźmi z wiosłami w ręku skończyło się rozmową z carem. „Zulusi” wykorzystali to przy składaniu wniosku do lokalnych władz rosyjskich o wydanie zgody na utworzenie towarzystwa wioślarskiego. Po uzyskaniu zgody, 3 maja 1885 odbyło się zebranie członków założycieli Płockiego Towarzystwa Wioślarskiego, na którym wybrano władze^[3].

Pierwszą – pływającą na pontonach – przystań PTW, zbudowano i otwarto 23 czerwca 1885 roku. Była ona zacumowana na Wiśle i miała funkcję letniej siedziby klubu oraz kąpieliska. Po spłonięciu tej przystani w 1892, PTW zbudowało drugą przystań, a w roku 1910 trzecią, większą. Wszystkie były przystaniami pływającymi, mieszczącymi łodzie i posiadającymi pomieszczenia służące spotkaniom towarzyskim. Pływające konstrukcje powodowały trudności w konserwacji metalowych pontonów, na których posadowiony był budynek klubowy^[3].

Członkami PTW Płock mogli być w tym okresie wyłącznie mężczyźni. Wymogiem przyjęcia była niekaralność sądowa i niewykluczenie z innych towarzystw, czy organizacji. W związku z wysokością składek, członkostwo było w praktyce niedostępne dla biedniejszej części społeczeństwa. Towarzystwo było organizacją zrzeszająca Polaków, kultywującą narodowe tradycje i obchodzącą polskie święta. Liczba członków oscylowała w tym okresie wokół 100, wzrastając w 1914 roku do 180^[3].

Podstawową działalnością PTW Płock było szkolenie wioślarskie. Towarzyszyła temu nauka pływania, która była w tamtym czasie niezbędną umiejętnością wioślarzy. Szkolenie prowadzili sternicy, którymi byli najbardziej doświadczeni zawodnicy i którzy pełnili funkcję zbliżoną do dzisiejszych trenerów. Celem było zarówno uczestnictwo w organizowanych regatach, jak i turystyka wioślarska, często wielodniowa. W rywalizacji sportowej PTW Płock uczestniczył od roku 1886, głównie w Płocku – organizując regaty międzyklubowe lub wewnętrzne. Uczestnictwo w zawodach międzyklubowych było okazją kontaktu towarzystwa z innymi polskimi klubami wioślarskimi z terenu wszystkich zaborów. W płockich regatach uczestniczyło Warszawskie Towarzystwo Wioślarskie, WTW Włocławek, ŁTW Łomża, Oddział Wioślarski Sokoła Krakowskiego, KTW Kalisz oraz KW 04 Poznań^[3].

Oprócz działalności wioślarskiej, PTW Płock był jednym z centrów towarzyskiego życia polskiej ludności Płocka. Przystań, jak i położony na lądzie lokal zimowy, były miejscem spotkań, organizowano w niej wieczory muzyczno-wokalne, bale, tańce, odczyty polskiej poezji. Klub organizował też uroczystości ”Wianków”, które były de facto demonstracją narodową. Przy PTW działał też chór (śpiewający pieśni polskie), biblioteka i czytelnia. W tajemnicy przed władzami obchodzono też rocznice powstań narodowych. Klub prowadził też działalność dobroczynną^[3].

W listopadzie 1913 spłonęła przystań klubu, wraz z całym mieniem i znaczną częścią łodzi wioślarskich. Stanowiło to poważną stratę materialną i przeszkodę w dalszej działalności. Odbudowa stała się ponadto niemożliwa w związku z wybuchem I wojny światowej. Większość wioślarzy powołanych została do armii rosyjskiej, a Wisła została zamknięta dla ruchu wodnego. Klub wznowił działalność jeszcze w czasie wojny, w lecie 1917. Zbudował prowizoryczną przystań i już latem 1918 roku rozpoczął działalność sportową^[3].

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, Płockie Towarzystwo Wioślarskie było jednym z trzynastu polskich klubów-założycieli Polskiego Związku Towarzystw Wioślarskich. Już W roku 1920 klub uruchomił też wioślarską sekcję kobiecą. W zawodach startowały one od 1921 roku^[3].

Pierwszym poważnym zadaniem po I wojnie, była budowa własnej przystani – prowizoryczny obiekt zbudowany po pożarze w 1913 nie spełniał wymagań klubu. Pomimo wcześniejszych problemów z obiektami pływającymi, PTW zdecydował się ponownie na przystań pływającą posadowioną na pontonach. Uroczyste otwarcie odbyło się 25 maja 1922^[3].

Liczba członków klubu oscylowała w okresie międzywojennym wokół 200, spadając w 1936 roku do 96. Klub miał charakter elitarny – konieczność zapłaty składek członkowskich eliminował uboższą część społeczeństwa. Zdecydowaną większość członków stanowili prawnicy, urzędnicy, przedsiębiorcy i nauczyciele. PTW w dalszym ciągu odgrywało w Płocku ważną rolę społeczną – organizowało bale, koncerty, tańce, a także „Wianki”. Klubowy chór występował nie tylko na imprezach organizowanych przez PTW, lecz również na większych koncertach i festiwalach muzycznych. Prowadził też nieodpłatne zajęcia sportowe dla młodzieży szkolnej^[3].

Pod względem sportowym, lata powojenne nie były dla PTW Płock owocnymi. Zawodnicy rzadko uczestniczyli w międzyklubowych regatach poza Płockiem, wyjazdy ograniczając głównie do zawodów w Warszawie i Włocławku oraz w do udziału w mistrzostwach Polski. Przez całe lata 20. klub nie odnotował znaczących sukcesów. Przełomem było zatrudnienie w 1929 pierwszego zawodowego trenera wioślarstwa i pojawienie się na początku lat 30. osady J. Kawiecki, S. Łukaszewski. Skutkowało to zdobyciem pierwszych medali mistrzostw Polski i wygranymi w innych regatach^[3].

Działania wojenne wstrzymały działalność klubu.

W toku działań wojennych, całkowitemu zniszczeniu uległ sprzęt wioślarski PTW Płock. Zawodnicy, którzy przeżyli wojnę, działalność wznowili już w roku 1945. Dzięki działaniom Juliusza Kaweckiego, klub zdobył na ziemiach odzyskanych sprzęt wioślarski po niemieckich klubach i można było wznowić treningi. Pozwoliło to już w 1947 roku zdobyć dwa tytuły Mistrzów Polski – w dwójce ze sternikiem i w czwórce bez sternika^[4].

W roku 1949 komunistyczne władze nakazały klubowi wstąpić do Związkowego Klubu Sportowego „Budowlani” – jako sekcja wioślarska. Patronem klubu były w tym okresie Zakłady Stolarki Budowlanej, a zarząd przejęli działacze narzuceni odgórnie. Po 1955 roku nazwę zmieniono na Płocki Klub Wioślarski „Budowlani”, a na fali odwilży gomułkowskiej wrócili dawni działacze. W 1958 roku rozpoczęto budowę nowoczesnej siedziby, położonej na lądzie. Na jej terenie znajdował się m.in. pierwsza w Płocku kryta pływalnia. Ośrodek sportowy został ukończony w roku 1963, kiedy to pracę w klubie podjął Bohdan Karwowski, trener uznany za twórcę „płockiej szkoły wioślarstwa”. Jego metody szkoleniowe szybko przyniosły efekty, a zawodnicy zaczęli odnosić sukcesy, najpierw juniorskie, a w latach 70 – seniorskie. Od Monachium w 1972 regularnie reprezentowali Polskę na igrzyskach olimpijskich. Możliwe to było m.in. za sprawą bogatego sponsora, Przedsiębiorstwa Budownictwa Przemysłowego „Petrochemia”, które sfinansowało w 1974 budowę typowo wioślarskiej części ośrodka – basenu wioślarskiego i siłowni^[4].

W roku 1978 klub powrócił do tradycyjnej nazwy Płockie Towarzystwo Wioślarskie, zachowując człon „Budowlani”, w celu uhonorowania budowlanych sponsorów. W roku tym uruchomił też w Zespole Szkół Zawodowych nr 3 (obecnie Zespół Szkół Technicznych w Płocku) klasę sportową o profilu wioślarskim. Od roku 1985 klasę tę przekształcono w Szkołę Mistrzostwa Sportowego, która działa do dziś. Do lat 80. PTW Płock odnosił sukcesy niemal wyłącznie w kategorii mężczyzn. Pierwszy kobiece złoto na mistrzostwach Polski Seniorów zdobył w czwórkach, w roku 1987, a już rok później Elżbieta Jankowska została pierwszą olimpijką w historii PTW^[4].

Klubowi udało się niemal bezboleśnie przejść przez powszechne w polskim sporcie problemy związane z kryzysem PRL lat 80. i przemianami systemowymi początku lat 90. Pod koniec XX wieku PTW rozpoczął modernizację przystani. W celu szkolenia zawodników już w okresie szkoły podstawowej, powołał w 1996 roku UKS pod swoim patronatem. W tym samym roku powrócono do pierwszej nazwy klubu – Płockiego Towarzystwa Wioślarskiego^[4].

XXI wiek to kontynuacja dobrej passy klubu. Zakończona została modernizacja przystani, a zawodnicy nadal zdobywali medale na mistrzostwach świata i Europy we wszystkich kategoriach wiekowych. Od Atlanty w 1996 roku żadnemu zawodnikowi PTW nie udało się jednak wystartować w igrzyskach olimpijskich^[4].

Źródło: Wikipedia